Symposium 'Gewoon leven met open deuren'

Vrijheid vraagt om vertrouwen, maatwerk en het loslaten van vertrouwde patronen. Tijdens deze middag laten we zien wat open deuren kunnen opleveren: meer rust, een betere kwaliteit van leven en meer geluk. Tegelijkertijd staan we stil bij de uitdagingen die daarbij horen. Hoe gaan we daar samen verantwoord mee om?

Je bent van harte welkom om te luisteren, ervaringen te delen en samen te groeien. Zo bouwen we stap voor stap aan een leefomgeving waarin gewoon leven met open deuren mogelijk is.

Gewoon leven met open deuren: samen zoeken naar vrijheid in de praktijk 

Op dinsdag 17 maart 2026 kwamen zorgprofessionals, vrijwilligers, zorgmanagers en andere betrokkenen uit heel Nederland samen in De Lawei in Drachten voor het symposium ‘Gewoon leven met open deuren’. Een middag waarin we met elkaar verkenden wat het betekent om vrijheid écht de ruimte te geven in de praktijk voor mensen met dementie. 

De centrale boodschap was helder: vrijheid is geen extraatje, maar een fundamenteel recht. Ook voor mensen met dementie. 

Vrijheid vraagt lef 
In de opening namen Karine van der Kraan en Marco Posthumus ons mee in de beweging van gesloten naar open deuren binnen ZuidOostZorg. Een beweging die niet begint bij techniek of beleid, maar bij een andere manier van kijken. 

Jarenlang stond veiligheid gelijk aan het sluiten van deuren. Vanuit de beste intenties. Want gedrag zoals dwalen of onrust voelt risicovol. Maar het binnenhouden van mensen kent óók risico’s. Het kan ten koste gaan van autonomie en waardigheid. Een belangrijke vraag die werd gesteld was: wat wil je zelf, als je in die situatie bent? 

Vrijheid betekent niet dat alles zomaar kan. Het vraagt om maatwerk, om het durven aangaan van spanningen en om het voeren van het goede gesprek. Met bewoners, met naasten en met elkaar. Want de deur openen is één ding, maar iemand echt vrij laten leven vraagt veel meer. 

Geen simpele antwoorden 
De praktijk blijkt weerbarstig. Vragen over veiligheid, verantwoordelijkheid en risico’s leven sterk, zowel bij professionals als bij familie. Wat als iemand naar buiten gaat en er gebeurt iets? Wie is er dan verantwoordelijk? En waarom voelt vrijheid thuis vaak vanzelfsprekend, maar binnen een zorgorganisatie ineens spannend? 

Tijdens het symposium werd duidelijk dat deze vragen niet verdwijnen. Ze horen erbij. Maar ze mogen niet leidend zijn in het beperken van vrijheid. In plaats daarvan vraagt het om samen afwegen, risico’s delen en blijven kijken naar wat wél kan. 

Opvallend is dat de meeste bewoners helemaal niet de behoefte hebben om voortdurend naar buiten te gaan. En dat open deuren juist vaak rust brengen. Voor een grote groep werkt het, voor een kleine groep vraagt het iets extra’s. Ook dat is maatwerk. 

Technologie als ondersteuning, niet als oplossing 
Onderzoekers Bennie Westra en Yne Fennema deelden inzichten uit onderzoek naar het gebruik van GPS binnen open deuren. 

De voorlopige conclusie is genuanceerd. Technologie kan helpen om vrijheid mogelijk te maken, maar is geen doel op zich. Het vraagt om goede afstemming en kritisch blijven kijken naar wat iemand nodig heeft. Wat opvalt: bewoners die eerder niet naar buiten konden, krijgen die mogelijkheid nu wel. Tegelijkertijd blijft het merendeel gewoon binnen, omdat dat vertrouwd voelt. Vrijheid betekent dus niet automatisch dat iedereen die ruimte ook benut. Naasten zijn over het algemeen positief, maar zien de verantwoordelijkheid vaak nog vooral bij de zorg liggen. Ook daar ligt een gezamenlijke opgave. 

Samen puzzelen in de praktijk 
In de breakoutsessies werd de vertaalslag naar de praktijk gemaakt. Wat daar vooral naar voren kwam, is dat ‘gewoon leven’ begint bij het gewone leven van iemand zelf. 

Iemand is niet de hele dag ‘dement’. Iemand is ook vader, moeder, buitenmens, wandelaar. Door daarop aan te sluiten, ontstaat ruimte. Dat betekent continu afstemmen: Wat heeft iemand nodig?, Wat is veranderd?, Wat past nu? 

Risico’s horen daarbij. Want die zijn er thuis ook. Het verschil zit in hoe je ermee omgaat. Niet door ze te vermijden, maar door ze samen te dragen. Samenwerking met naasten is daarin essentieel, maar niet altijd vanzelfsprekend. Verschillende perspectieven kunnen botsen. Juist dan is het gesprek nodig. Ook als het schuurt. 

Geen eindpunt, maar een beweging 
Wat deze middag vooral liet zien: er is geen vast stappenplan naar open deuren. Het is een voortdurend proces van leren, proberen en bijstellen. Soms gaat het makkelijk. Soms is het ingewikkeld. Maar steeds opnieuw staat dezelfde vraag centraal: hoe geven we iemand zoveel mogelijk het leven dat bij hem of haar past? De beweging naar open deuren vraagt iets van iedereen. Van bestuurders en professionals, van naasten en van de samenleving als geheel. Want zolang vrijheid binnen zorgorganisaties anders wordt beoordeeld dan daarbuiten, blijft de spanning bestaan. Toch overheerst het gevoel dat deze beweging niet meer terug te draaien is. Omdat het uiteindelijk gaat om iets heel wezenlijks: het behouden van een stukje menselijkheid. 

Deze beweging is voor ZuidOostZorg een bewuste keuze. Het is vooral de overtuiging die leidend is in hoe wij hiermee omgaan. Vrijheid zien we niet als iets wat moet, maar als iets wat hoort. Een fundamenteel recht. Ook voor mensen met dementie.