Visie en achtergrond

Jarenlang vonden we het vanzelfsprekend dat de deuren in verpleeghuizen gesloten waren. Dat voelde veilig en gaf ons grip: bewoners konden niet zomaar naar buiten en risico’s leken beheersbaar. Maar het roept ook vragen op: wat zegt dit over onze visie op zorg? Vinden we veiligheid belangrijker dan vrijheid? En hoe verhoudt dat zich tot het recht op eigen regie en autonomie? 

Binnen ZuidOostZorg geloven we in het belang van vrijheid, eigen regie en het behoud van autonomie, ook voor mensen met dementie. Daarom zijn we in 2024 gestart met het invoeren van een open deuren beleid. Bewoners worden daarbij niet langer beperkt door gesloten deuren of codes, maar kunnen vrij bewegen binnen en buiten de locatie — uiteraard met oog voor veiligheid. 

Vrijheid brengt risico’s met zich mee, net als thuis. Het openen van deuren is daarom meer dan een praktische ingreep: het is een cultuurverandering. Het maakt deel uit van onze bredere beweging ‘van zorg naar gewoon leven’. Deze transitie omvat meerdere initiatieven die samen onze gedeelde visie vormgeven. We sluiten hiermee aan op landelijke ontwikkelingen, waaronder aanpassingen in de Wet Zorg en Dwang (2020). 

Die verandering vraagt om een andere verdeling van verantwoordelijkheid. Niet alleen professionals dragen die, maar ook bewoners, familie, het sociale netwerk en de buurt spelen een rol. Het gaat om gedeeld eigenaarschap: samen zorgen voor een balans tussen vrijheid en veiligheid, en de risico’s bespreekbaar maken. 

In de praktijk zien we dat wanneer we de vraag écht stellen – “zullen we dit samen doen?” – familieleden, mantelzorgers en buren vaak bereid zijn om te helpen. Dat levert mooie vormen van samenwerking op en laat zien hoeveel betrokkenheid er in de omgeving aanwezig is. Tegelijk roept dit ook nieuwe vragen en dilemma’s op: wat als familie verder weg woont, of het spannend vindt om deze verantwoordelijkheid te delen? Die openheid is belangrijk. Want juist door het gesprek te voeren, ontdekken we dat veel mensen méér bereid zijn dan we vooraf denken – als we het maar durven vragen. 

• Vrijheid, eigen regie en autonomie zijn essentieel voor kwaliteit van leven.
• Onze locaties maken deel uit van de samenleving; bewoners horen erbij.
• Veiligheid is een gedeelde verantwoordelijkheid van professionals, bewoners, familie, het sociale netwerk en de buurt.
• Open deuren is een beweging, geen los project: het hoort bij het gewone leven, zo thuis mogelijk.
• ​​​​​​​Risico's horen bij het gewone leven. Deze probeer je zo klein mogelijk te houden, maar kun je niet voorkomen. 

• Vrijheid en eigen regie dragen bij aan het welzijn van bewoners.
• Veiligheid blijft belangrijk, maar staat in dienst van welbevinden.
• Communicatie met familie is cruciaal: vooraf het verhaal goed vertellen geeft meer rust.
• Het is een cultuur- en gedragsverandering: dit kan spannend zijn voor teams, maar levert ook mooie situaties op. 

Reportage EenVandaag - Zorginstellingen moeten deuren open houden voor mensen met dementie, maar is dat wel veilig? 'Ik dacht ze gek geworden waren om de deuren open te doen.'