Regionale regiefunctie wondzorg maakt groot verschil
De wondverpleegkundigen van ZuidOostZorg hebben een regionale regiefunctie voor het behandelen van complexe wonden bij ouderen. Vanuit deze regiefunctie ondersteunen zij thuiszorgmedewerkers en verpleegkundigen in het thuis verzorgen en behandelen van deze wonden. Dat doen zij door, in de thuissituatie én op afstand, hun kennis en expertise te delen en adviezen te geven. De toegevoegde waarde van de regiefunctie in de regionale wondzorg zit daarbij met name in de professionele en holistische aanpak van de gespecialiseerd wondverpleegkundige. “Het behandelen van een complexe wond gaat over veel meer dan alleen de wond zelf.”
Jolisa van der Leest en Sultan Gulbitti winden er geen doekjes om: ze zijn trots op hun vak. Beiden zijn gespecialiseerd wondverpleegkundige bij ZuidOostZorg, waar ze samen met twee andere collega’s de Vakgroep Wondverpleegkundigen vormen. Een ambitieus team, gespecialiseerd in het behandelen van complexe wonden die meer aandacht vragen dan de gemiddelde wond. Daarbij gaat het bijvoorbeeld over decubituswonden met necrose, of over een amputatiewond die door slechte vaten moeilijk heelt. “Het genezen van dit soort wonden is voor mij echt een persoonlijke missie”, zegt Gulbitti, “met name het helingsproces en alle factoren die daarop van invloed zijn, fascineren mij. Waarom? Omdat je, door op de juiste plekken je kennis en expertise toe te voegen, een verschil kunt maken in iemands leven.” Van der Leest: “Wanneer je een complexe wond hebt, is dat heel vervelend. Je ondervindt er hinder van in je dagelijks leven. Het is dus niet alleen een medisch probleem, maar ook een sociaal probleem. Ons vak gaat over kwaliteit van leven.”
Behandel complexe wonden thuis als het kan
Door de kennis en expertise van gespecialiseerd wondverpleegkundigen toe te voegen in de thuissituatie van cliënten, kan een groot verschil worden gemaakt in de genezing van complexe wonden. Gulbitti: “In het ziekenhuis wordt vooral gekeken naar hoe een wond sec genezen kan worden, men is daar gericht op cure en behandeling. Logisch ook, dat is waar hun expertise zit. Toen ik stage liep op de Poli Dermatologie van het ziekenhuis, kwam ik er achter dat cliënten vaak niet duidelijk kunnen of willen vertellen hoe de thuissituatie is. En dat terwijl juist al die omgevingsfactoren thuis van grote invloed kunnen zijn op hoe een wond geneest of op hoe iemand met een lastige wond om kan gaan. Door daar goed naar te kijken en te observeren hoe het er thuis aan toe gaat, kun je ingrepen doen die de wondgenezing bevorderen. Door een cliënt thuis te leren omgaan met de wond of zelf de wondbehandeling te laten doen, zorg je er daarnaast voor dat de cliënt, of hun mantelzorger, ook weet wat hij of zij moet doen als wij niet meer in beeld zijn. Dat is dan een veel soepeler overgang dan wanneer iemand vanuit het ziekenhuis ineens zelf een wond moet gaan verzorgen.”
Wondgenezing hangt samen met omgeving
Dat het behandelen van een complexe en langdurige wond een bredere aanpak vraagt dan alleen het behandelen van de wond zélf, wordt benadrukt door haar collega wondverpleegkundige Van der Leest: “Natuurlijk kijken wij ook naar de wond, dat is een onderdeel van hoe wij zijn opgeleid. Maar wondverpleging gaat niet alléén over de wond; het gaat ook over de omgeving en iemands gedrag binnen die omgeving. Is het thuis schoon? Of is het vies? Hoe wordt er gegeten? Worden gipsschoenen wel goed en consequent gedragen? Hoe is de sociale context?” Volgens Van der Leest en Gulbitti kan soms juist een ingreep op een ander vlak het verschil maken in het al dan niet genezen van een complexe wond. Van der Leest: “Al is het maar een simpel schoon bakje waar het verband in ligt, of een kleine toevoeging in het dieet waardoor een cliënt meer eiwitten binnenkrijgt. Kleine aanpassingen kunnen een groot verschil maken.”
Gespecialiseerd wondverpleegkundige heeft brede blik
De wondverpleegkundigen van ZuidOostZorg hebben allemaal een post-HBO tot gespecialiseerd wondverpleegkundige afgerond bij het RadboudMC in Nijmegen of het ErasmusMC in Rotterdam. Zij zijn daardoor goed toegerust om een goede anamnese af te nemen. Tijdens de wondanamnese volgens de ALTIS-methode (Aard, Localisatie, Tijdsduur, Intensiteit en Samenhang) onderzoeken ze daarbij welke beïnvloedende factoren er nog meer meespelen. “Vanuit onze regiefunctie werken we veel interdisciplinair samen. Met diëtisten, met ergotherapeuten, met dermatologen, noem maar op. We kijken breed naar wat de wond én de cliënt nodig hebben om te genezen en kunnen snel schakelen wanneer we bijvoorbeeld andere professionals in moeten zetten”, zegt Gulbitti. Als voorbeeld noemen ze een cliënt met een slecht helende wond die te weinig eiwitten tot zich bleek te nemen. “Even schakelen met onze diëtiste en we kwamen al snel uit op een knijpyoghurt die makkelijk even tussendoor te nuttigen was, waardoor deze cliënt op een eenvoudige manier eiwitten aan haar dieet kon toevoegen.”
Wegnemen van stress helpt wonden genezen
Als belangrijke, maar vaak onderschatte, factor in het genezen van wonden noemen Gulbitti en Van der Leest de invloed van stress. Stress kan leiden tot het van slag raken van het bloedsuikerspiegel, waardoor er schommelingen ontstaan. Dit vertraagt of bemoeilijkt het genezingsproces van een complexe wond. Gulbitti: “Het is één van de redenen waarom het volgens ons beter is om wonden thuis te laten helen. In het ziekenhuis is voor deze doelgroep toch ook vaak sprake van bijvoorbeeld heimwee of is er thuis iemand waar ze mantelzorg aan verlenen. Te lang in het ziekenhuis blijven leidt dan tot stress, wat de wondgenezing niet ten goede komt. Daarnaast is de kans op een infectie in een ziekenhuis vele malen groter door het grote aantal mensen dat dagelijks een ziekenhuis bezoekt. Door in de thuissituatie écht betrokken te zijn, ontlasten we vaak ook al een stukje stress, wat de toegevoegde waarde van onze kennis en expertise weer versterkt.”
“Bij een cliënt in een van onze woonzorglocaties was sprake van een vervelende amputatiewond die, door de slechte conditie van zijn bloedvaten, maar niet wilde genezen. Deze meneer was altijd alleen en voor de verzorging en behandeling van zijn wond afhankelijk van ons. Maar op enig moment kreeg hij een vriendin, waardoor hij helemaal opleefde. Hij is nu een stuk positiever, heeft minder stress en de wond begint beter te genezen. Nu doet hij samen met zijn vriendin de wondzorg en heeft hij ons alleen nog nodig voor advies. Hoe mooi is dat?”
Cure meets care bij de gespecialiseerd wondverpleegkundige
Hoewel de wondverpleegkundigen vanuit hun regiefunctie vooral in te zetten zijn bij complexe wonden bij ouderen in de thuissituatie, hebben zij ook korte lijnen met de Poli Dermatologie in ziekenhuis Nij Smellinghe in Drachten, waar ZuidOostZorg nauw mee samenwerkt. Gulbitti: “We zijn continu bezig om onze samenwerking verder te ontwikkelen. Door de gestandaardiseerde anamnese sluiten onze werkwijzen steeds beter op elkaar aan en weten we steeds beter de cure aan de care te verbinden. Dat is belangrijk, want juist door die combinatie te maken tussen de medische behandeling van een wond en het kijken naar de omstandigheden waarbinnen die wond moet genezen, kunnen we samen de wondzorg verbeteren.”
Preventie en wondzorg gaan hand in hand
Waar beide wondverpleegkundigen een passie hebben voor het helpen genezen van wonden, zorgen ze er tegelijkertijd liever voor dat die wonden überhaupt niet ontstaan. Van der Leest: “Hoewel wij als gespecialiseerd wondverpleegkundigen vaak pas in beeld komen als er al een complexe wond is, is het voorkomen van een nieuwe of recidiverende wond beter en efficiënter dan achteraf proberen die wond te genezen.” Het is een veelgehoord, maar wáár cliché, zegt ook Gulbitti: “Door bijvoorbeeld oorzaken van drukwonden weg te nemen, mensen te helpen aanpassingen te doen in hun leefstijl of samen met mantelzorgers op te trekken en hen te helpen omgevingsfactoren te beïnvloeden, kun je een recidief voorkomen en aan preventie werken. Ook hier kijken we dus weer veel breder dan naar de wond alleen, wij bekijken onze toegevoegde waarde daarbij ook vanuit de totaalwaarde die we voor een cliënt hebben.”
Genezen of kwaliteit van leven?
Het genezen van een complexe wond vraagt soms een behandeling of ingrepen die de kwaliteit van leven niet per se ten goede komen. “Dat is een spanningsveld dat wij continu proberen in kaart te brengen. Wanneer een wond genezen is, dan kan dat natuurlijk de kwaliteit van leven bevorderen. Maar soms moet een kwetsbare cliënt voor een kans het genezen van een wond zoveel doen of laten, dat het beter is om vanuit de wondverpleging te focussen op de kwaliteit van leven mét een complexe wond, zegt Gulbitti. Van der Leest: “Dat is echt de care-kant van ons vak: hoe zorgen we er voor dat iemand met een wond alsnog relatief comfortabel en pijnvrij door het leven kan gaan? Een wond geneest misschien niet helemaal, maar wanneer we ervoor kunnen zorgen dat die wond infectievrij en geurvrij blijft, kunnen we ook een verschil maken. Ook daar gaat het om de totaalwaarde voor de cliënt.”
Kennis en expertise beschikbaar maken in keten met regiefunctie
Net als het werken aan preventie is de regiefunctie die de gespecialiseerd wondverpleegkundigen van ZuidOostZorg hebben volgens Gulbitti en Van der Leest een mooi voorbeeld van het toekomstgerichte zorglandschap zoals dat steeds meer vorm krijgt. “We moeten met hetzelfde aantal, of misschien zelfs minder, verpleegkundigen, zorgen voor veel meer ouderen. Dus ook voor veel meer ouderen met complexe wonden. Je kunt niet van iedere zorgprofessional verwachten dat hij of zij gespecialiseerde kennis en expertise op het gebied van wondzorg heeft, maar tegelijkertijd wil je die kennis wel graag overal in de keten beschikbaar hebben”, zegt Van der Leest. “De regiefunctie ondersteunt dat. Door in onze regiefunctie bereikbaar en toegankelijk te zijn voor andere professionals die te maken hebben met ouderen met complexe wonden, zoals de huisarts en de wijkverpleegkundige, maken wij onze kennis en expertise ook voor hen beschikbaar. Daarmee versterken we de hele keten.”
Elkaar weten te vinden en samenwerken
Van der Leest: “Onze regiefunctie heeft alleen zin als we ook echt van toegevoegde waarde zijn voor anderen. Voor cliënten, maar ook voor professionals als de huisarts en de collega’s in de thuiszorg. Dat kan alleen als je in de keten als partners samenwerkt, vanuit je eigen specifieke expertise deskundigheid toevoegt en weet waar je met vragen terecht kunt wanneer het gespecialiseerde wondzorg betreft. Daarom is het belangrijk dat niet alleen de collega’s van ZuidOostZorg, maar ook bijvoorbeeld verpleegkundigen van andere organisaties ons weten te vinden en weten wat we voor hen kunnen betekenen op het gebied van complexe wondzorg.” Gulbitti: “Als we de wondzorg voor ouderen in de regio Zuidoost Friesland goed neer willen zetten, dan zullen we vanuit de driehoek huisarts, wijkverpleegkundige en wondverpleegkundige samen op moeten trekken en elkaar weten te vinden. Uiteindelijk hebben we immers één gezamenlijk doel en dat is om de kwaliteit van de wondzorg te verhogen en daarmee mensen in de regio helpen om zo goed en snel mogelijk te genezen wanneer zij complexe wonden hebben.”
Informatie en contact
Wilt u meer weten over wat de gespecialiseerd wondverpleegkundige voor u kan betekenen? Lees dan verder op deze pagina.