De medicijnen gewoon op het eigen appartement

Bewoners worden wakker op het tijdstip dat zij gewend zijn. Niet omdat de medicijnkar langskomt, maar omdat de ochtend begint. Op het appartement staat een Medido. Als het tijd is voor de medicatie, geeft de Medido een signaal en komt het juiste medicijnzakje beschikbaar.

Soms handelt een bewoner dit helemaal zelf af. Soms drukt een collega op de knop of blijft diegene even in de buurt om te kijken of de medicijnen worden ingenomen. De ondersteuning wordt afgestemd op wat de bewoner nodig heeft. Het is dus altijd maatwerk.

“De tijden kunnen worden aangepast aan wat voor iemand goed uitkomt,” vertelt Hester Dijkstra, verzorgende IG en techcoach. “Iemand hoeft niet om zeven of acht uur wakker te worden omdat dan de medicijnen komen. Is iemand gewend om om negen uur op te staan, dan kunnen de medicijnen ook om negen uur beschikbaar zijn.”

Zoals iemand het thuis gewend was
Toen Marjolein Vermeend, hbo-vgg’er, vier jaar geleden bij Rispinge kwam werken, stond er één Medido. Inmiddels gebruiken 31 van de 88 bewoners een Medido. Van de andere bewoners behoudt een gedeelte hun medicatie volledig zelf bij, bijvoorbeeld met een baxterrol, zoals zij dat thuis ook deden. Een ander gedeelte krijgt volledige ondersteuning bij toediening van de medicatie

De verandering begon met een eenvoudige vraag: waarom nemen we bij een verhuizing naar een woonzorglocatie automatisch iets over wat iemand thuis zelf deed? “Stel, je deed thuis alles zelf. Dan kom je hier wonen en ineens ben je je medicijnen kwijt. Ze liggen achter twee deuren in een medicijnkar. Dat is eigenlijk heel bijzonder.”

Daarom kijkt het team nu per bewoner wat passend is. Kan iemand de medicatie zelf beheren? Dan blijft dat zo. Helpt een herinnering op het juiste tijdstip? Dan kan een Medido uitkomst bieden. En lukt het indrukken van de knop niet zelfstandig, dan kan een collega daarbij ondersteunen. Niet alles zelf kunnen, betekent dus niet dat een Medido onmogelijk is.

Minder verschillende gezichten aan de deur
Voorheen was er een aparte medicijnroute. Eén collega liep met de medicijnkar langs de appartementen, terwijl andere collega’s bewoners hielpen bij het wassen en aankleden. Nu horen de medicijnen vaker bij het gewone contactmoment op het appartement.

Een collega helpt een bewoner bijvoorbeeld eerst met opstaan en aankleden. Daarna komt het medicijnzakje uit de Medido. Als het nodig is, blijft de collega nog even bij de bewoner. Er hoeft niet later opnieuw iemand binnen te komen voor alleen de medicatie.

Dat merkt ook de bewoner, vertelt Hester Dijkstra. “Het is prettiger als er niet te veel verschillende mensen op de kamer komen. Je doet meer tijdens hetzelfde moment en bouwt daardoor ook meer een band op.”

Voor collega’s levert het eveneens iets op. “Ik heb veel meer tijd bij de bewoners, omdat we niet meer met een medicijnkar hoeven te lopen,” zegt Hester Dijkstra. Die tijd zit niet in een apart kwartiertje op de planning op een ander moment. Het zit in langer bij iemand kunnen blijven, iets zien wat anders misschien onopgemerkt blijft en aandacht hebben voor bewoners met een complexere ondersteuningsvraag.

Van ‘dit is mijn taak’ naar ‘we doen het met elkaar’
De nieuwe werkwijze veranderde ook de verdeling van het werk. Medicatie was eerder sterk verbonden aan één functie of één collega tijdens de dienst. Nu delen collega’s de verantwoordelijkheid. “Eerst gingen twee mensen wassen en aankleden en deed één persoon de medicijnen”, vertelt Marjolein Vermeend. “Nu pakken alle drie hun taken op. Iedereen draagt eigen verantwoordelijkheid op eigen niveau.” Dat betekent niet dat iedere collega precies hetzelfde doet of ziet. De verschillende expertises blijven belangrijk. Een hbo-vgg’er kijkt samen met het team vanuit een ander perspectief naar de zorgvraag met betrekking tot de Medido. Daarom wisselen collega’s routes af en bespreken ze samen welke expertise een bewoner op welk moment nodig heeft.

Expertise zit bovendien niet alleen in een diploma. Collega’s kunnen ook in het dagelijks werk van elkaar leren. Zo ontstaat een team waarin niet telkens wordt gevraagd van wie een taak is, maar wat een bewoner nodig heeft en wie daar op dat moment bij kan helpen.

Weerstand mag op tafel
De uitbreiding van het aantal medicijndispensers ging niet vanzelf. Collega’s maakten zich zorgen over veiligheid en verantwoordelijkheid. Medicijnen uitdelen was immers jarenlang een vaste taak geweest. Bewoners waren daarnaast soms bang dat er niemand meer bij hen langs zou komen als er een apparaat op hun appartement stond. Die vragen verdwenen niet door één uitleg of presentatie. Marjolein Vermeend en Hester Dijkstra bleven het gesprek voeren.  Wat maakt iemand onzeker? Waar zit de weerstand? En hoe zou het wél kunnen?

“Praten, analyseren en ruimte geven om vragen aan elkaar te stellen,” vat Marjolein Vermeend samen. Tegelijkertijd hielp het om niet eindeloos te blijven praten. Soms moet een team ook beginnen, afspraken maken en ervaren hoe de werkwijze in de praktijk uitpakt. De ondersteuning wordt daarom duidelijk in het werkplan beschreven. Daar kan bijvoorbeeld in staan dat een collega op een bepaald tijdstip samen met een bewoner op de knop van de Medido drukt.

Een trekker die dichtbij blijft
Een belangrijke les is dat verandering aandacht nodig blijft houden. Toen er tijdelijk minder actief aandacht werd gegeven aan het inzetten van de Medido, merkte Marjolein Vermeend dat de werkwijze weer verwaterde.

Een trekker in het team is daarom onmisbaar. Iemand die vragen oppakt, collega’s helpt en nieuwe mogelijkheden blijft zien. Bij Rispinge vervult Hester Dijkstra als techcoach een belangrijke rol. Marjolein Vermeend kijkt mee in de rapportages en gaat in gesprek wanneer haar iets opvalt of wanneer een bewoner meer ondersteuning nodig heeft.

De begeleiding is praktisch en dichtbij. Geen grote algemene scholing, maar uitleg op het moment dat een collega ergens tegenaan loopt. “Ik merk iets bij iemand, ga erheen en leg het uit,” vertelt Marjolein Vermeend.

Begin klein en kijk wat er wél kan
Voor andere locaties hebben Marjolein Vermeend en Hester Dijkstra een helder advies: zoek trekkers in de teams en zet de techcoach in. Leg afspraken concreet vast in het werkplan en blijf de eerste weken goed volgen hoe het gaat.

Kijk daarbij niet alleen naar wat iemand zelfstandig kan. Kan een bewoner niet zelf op de knop drukken, maar is er rond dat tijdstip toch een collega op het appartement? Beschrijf dan dat de collega helpt. Werk methodisch, maak waar nodig een ZDA aan en bespreek regelmatig of de ondersteuning nog passend is.

De belangrijkste stap is misschien wel om niet te snel te denken dat iets onmogelijk is. Veel kan wel, als je samen met het team en de bewoner duidelijke afspraken maakt en bereid bent om samen onderweg te leren. De technologie is daarbij niet het doel. De Medido helpt om “het dagelijks leven” minder rond de organisatie van zorg te laten draaien. Dat sluit aan bij de beweging van ZuidOostZorg om niet automatisch over te nemen, maar eerst te kijken wat iemand zelf kan en welke ondersteuning daarbij past.

Voor Marjolein Vermeend en Hester Dijkstra is de opbrengst uiteindelijk in een paar woorden samen te vatten: rust en eigen regie, voor bewoners én medewerkers.