Twee collega’s ronden training onderzoeksvaardigheden af

Een onderzoekende houding helpt zorgprofessionals kritisch na te denken over hun eigen werk en steeds op zoek te gaan naar manieren om de zorg te verbeteren. Dat betekent niet dat iedere zorgprofessional onderzoeker hoeft te worden, maar nieuwsgierigheid, reflectie en kritisch denken zijn wel belangrijk. Waar gaat onderzoek eigenlijk écht over? En hoe voorkom je dat je het antwoord al invult voordat je begint?

Ilse en Michiel leerden tijdens de training bijvoorbeeld om niet alles direct voor waarheid aan te nemen. Zijn beweringen gebaseerd op eigen ervaring of op onderzoek? Ilse: “Dat is iets wat ik mij nog steeds afvraag als ik iets hoor of lees.”

Je hoeft geen wetenschapper te zijn om onderzoek te doen. Hoewel onderzoek nieuw voor Ilse en Michiel was, zetten zij met begeleiding en groepsreflectie een degelijk onderzoek op. Ze ontdekten dat onderzoek niet alleen gaat over analyseren en rapporteren, maar vooral over samenwerken en meedoen.

De zorg voor mensen met dementie verandert. Cliënten wonen langer thuis en hebben bij opname vaak een complexere zorgvraag. Met de toename van complex gedrag komt ook meer onbegrepen gedrag voor. Dit kan leiden tot verbale en fysieke agressie. Dat bracht Michiel en Ilse tot de volgende vraag:

Welke interventies, competenties en randvoorwaarden hebben V&V nodig om verbaal en fysiek agressief gedrag bij cliënten met complexe dementie effectief te hanteren en te reguleren?

Ilse en Michiel doorliepen alle stappen van de onderzoekscyclus en voerden een literatuuronderzoek uit volgens de PICO-methode. Het samenwerken speelde een belangrijke rol in het proces. Michiel: “Het was allemaal nieuw en soms ingewikkeld, maar samen kwamen we echt verder.”

Effectief omgaan met agressie bij cliënten met complexe dementie vraagt om een integrale aanpak. Zorghandelingen en organisatorische ondersteuning moeten elkaar versterken. Continue scholing, regelmatige teamoverleggen en aandacht voor emotionele belasting zijn belangrijk. Ook autonomie en voldoende ervaren personeel helpen.

Opvallend is dat veel literatuur zich richt op preventie en hantering van agressie. Er is weinig bekend over wat medewerkers nodig hebben ná een incident. Bijvoorbeeld: Wat heb ik nodig nadat een bewoner mij heeft geslagen? Hoe ga ik de volgende dag weer met een veilig gevoel naar mijn werk? Michiel en Ilse vinden dat dit een belangrijk onderwerp is voor vervolgonderzoek. Zij adviseren vervolgonderzoek naar de wensen en behoeften van V&V op PG-afdelingen met complexe problematiek. Michiel: ‘De training heeft mij erg geïnspireerd en ik zou graag verder onderzoek willen doen.’

ZuidOostZorg is een zorg- én kennisorganisatie. Leren, ontwikkelen en onderzoek horen daarbij. In de training, begeleid door lector Hans Drenth en promovendi Gré Hoitinga en Suzan van Veen, doorlopen deelnemers verschillende stappen van de onderzoekscyclus. De onderwerpen kiezen zij zelf, vanuit de eigen praktijk. Het doel is vaardigheden versterken en een cultuur stimuleren waarin collega’s elkaar bevragen, reflecteren en samenwerken aan betere zorg. Tijdens de training van Michiel en Ilse zijn er ook drie medewerkers met een onderzoeksachtergrond opgeleid tot trainer volgens het ‘train de trainer’-principe. Hierdoor kunnen we meer medewerkers begeleiden bij onderzoek.