Samen tegen decubitus

In deze blog willen we graag de aandacht vestigen op een veelvoorkomend probleem met een grote impact op de gezondheid en het welzijn van onze cliënten: decubitus. Vandaag is de dag tegen decubitus, een mooi moment om bewustzijn te creëren over decubitus. Wat zijn de risicofactoren en wat kunnen we doen om het te voorkomen? 

Decubitus, ook bekend als doorligwonden, zijn wonden die ontstaan ten gevolge van druk- en/of schuifkrachten. We treffen ze vaak aan op delen van het lichaam waar botten dicht onder het huidoppervlak liggen, zoals de hielen, stuit, heupen en ellebogen, maar kan ook het gevolg zijn van (medische) hulpmiddelen (rolstoelen, schoeisel e.d.). Decubitus kan leiden tot een verminderd gevoel van kwaliteit van leven. In 2021 is de Nederlandse richtlijn decubitus herschreven en zijn er twee categorieën officieel in gebruik genomen naast de al bekende 4 categorieën.  

Hieronder een korte toelichting van de zes categorieën: 
Decubitus categorie 1: niet wegdrukbare roodheid bij een intacte huid 
Decubitus categorie 2: oppervlakkige ontvelling of een blaar (intact of geknapt) 
Decubitus categorie 3: verlies van de volledige huidlaag (vet zichtbaar) 
Decubitus categorie 4: verlies van de volledige huidlaag (spier/bot zichtbaar) 
Decubitus categorie 5: ongeclassificeerd: diepte onbekend door volledige opvulling van het wondbed met wondbeslag/necrose 
Decubitus categorie 6: vermoedelijke diepe weefselschade: diepte onbekend door donkere verkleuring onderhuids of een met bloed gevulde blaar  

Op de Internationale Dag tegen Decubitus is het belangrijk om bewustwording te creëren over dit probleem en het belang van preventie te benadrukken. Preventie valt of staat bij het inschatten van het risico, dit is altijd met klinische blik, eventueel in combinatie met risicobeoordelingsinstrumenten (Bradenschaal, Nortonschaal, Waterlowschaal).  

Wat zijn risicofactoren om decubitus te ontwikkelen? 

• Verandering in mobiliteit en activiteit. 
• Verandering in sensibiliteit (waarneming van pijn en ongemak). 
• Verandering vochtigheid van de huid (transpiratie, incontinentie e.d.). 
• Verandering in eetlust/ voeding inname. 
• Verandering in postuur (waardoor hulpmiddelen, zoals een rolstoel, niet meer de juiste ondersteuning bieden). 
• Bij aanwezigheid van schuiven (en of wrijving). 

Risico inschatting vind altijd plaats bij opname of wanneer de situatie van de client veranderd (zie risicofactoren hierboven).  

De wondverpleegkundige is gespecialiseerd in de behandeling van wonden en wordt ingeschakeld bij complexe wonden, aan het einde van de keten. De wondverpleegkundige coördineert, organiseert en evalueert de totale zorg en het werkproces rondom complexe wondzorg in zowel intra- als extramurale setting.  

Wanneer we decubitus willen voorkomen, is het belangrijk dat we goed samenwerken tussen en met verschillende disciplines. Samenwerking tussen wondverpleegkundigen, artsen, paramedici en andere zorgverleners is daarbij van essentieel belang. Door kennis en expertise te delen, kunnen we een effectief behandelingsplan opstellen om de juiste zorg te bieden en daarmee de kans op complicaties te verminderen of decubitus te voorkomen.